राजेन्द्र लुइँटेल
नेपालमा बेरोजगारी र अर्ध–बेरोजगारीको अझै पनि ठूलो समस्या छ । विशेष गरी युवा वर्गले पर्याप्त रोजगारी नपाउँदा वैदेशिक रोजगारीतर्फ आकर्षित भइरहेका छन् ।
देशका करिब ८४ प्रतिशत कामदारहरू अनौपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत छन्, जहाँ सामाजिक सुरक्षा, न्यूनतम ज्याला र श्रमिक अधिकारको पूर्ण संरक्षण छैन ।
कृषि, निर्माण, व्यापार र यातायात क्षेत्रमा धेरै श्रमिक कार्यरत भए पनि तलब, सुरक्षा र सीप विकासका चुनौतीहरू कायम छन् ।
सरकारले २०८२ साउनदेखि न्यूनतम मासिक ज्याला १९ हजार ५५० रुपैयाँ निर्धारण गरेको छ । तर सबै क्षेत्रमा यसको पूर्ण कार्यान्वयन भएको छैन ।
वैदेशिक रोजगारी नेपालको श्रम बजारको प्रमुख हिस्सा बनेको छ । हरेक वर्ष लाखौं नेपाली कामका लागि विदेश जाने गरेका छन् ।
श्रम शोषण, असुरक्षित कार्यस्थल, करार श्रमिकको वृद्धि तथा श्रम कानुन कार्यान्वयनको कमजोरी प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेका छन् ।
निष्कर्षः नेपालमा श्रम बजारमा केही सुधार भए पनि रोजगारीको अभाव, कम ज्याला, श्रमिक अधिकारको कमजोर कार्यान्वयन र वैदेशिक रोजगारीमा निर्भरता अझै मुख्य समस्या बनेका छन् ।
