तोमनाथ उप्रेतीउपसचिव, नेपाल सरकारबिहानको समय थियो । पूर्वक्षितिजमा सूर्य उदाउँदै थियो । अँध्यारो बिस्तारै पन्छिँदै थियो । चराहरू आकाशमा स्वतन्त्रताका गीत गाइरहेका थिए । प्रकृति मौन थियो । तर मेरो मनमा अनेक प्रश्न उठिरहेका थिए ।मानिसले यति धेरै प्रगति गरिसक्यो । विज्ञानले आकाश नापेको छ । प्रविधिले संसारलाई जोडेको छ । कृत्रिम बुद्धिमत्ताले मानवीय क्षमताको नयाँ सीमा खोलेको छ । शहरहरू अग्लिएका छन् । बजारहरू फैलिएका छन् । मानिसका आकाङ्क्षा बढेका छन् । तर मनभित्रको अँध्यारो किन हटेको छैन ? किन मानिस मानिससँग डराउँछ ? किन सम्बन्धमा अविश्वास छ ? किन समृद्धिको बीचमा पनि असन्तोष छ ? किन ज्ञानको विस्तारस
महेश आचार्यदेशमा बेरोजगारीको समस्या दिनप्रतिदिन विकराल बन्दै गएको छ। दैनिक हजारौँ युवाहरू रोजगारीका लागि विदेशिन बाध्य छन् । तर, अर्कोतर्फ हाम्रै माटोमा सम्भावनाका अनगिन्ती पाटाहरू अलपत्र अवस्थामा छन् ।अधिकारसम्पन्न स्थानीय सरकार र दूरदर्शी नेतृत्व हुने हो भने देशभित्रै दिगो रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्न सकिन्छ । संघीयताको मुख्य मर्म नै अधिकार र स्रोत–साधनलाई जनताको घरदैलोसम्म पुर्याउनु हो । स्थानीय तह केवल प्रशासनिक काममा मात्र सीमित नभई आर्थिक क्रान्तिको संवाहक बन्न सक्छ ।१. स्थानीय सम्भावनाको पहिचान र उद्यमशीलताप्रत्येक पालिकाको भौगोलिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक विशिष्टता फरक हुन्छ ।कृषि तथा
महेश आचार्यविश्व राजनीति अहिले शक्ति, हतियार र आर्थिक समृद्धिको उन्मादमा दौडिरहेको छ । ठूला र शक्तिशाली राष्ट्रहरू एकअर्कामाथि मिसाइल तेस्र्याउन, अहम्को लडाइँ लड्न र बारुदको धुवाँमा आफैँलाई श्रेष्ठ साबित गर्न व्यस्त छन् । तर, यही घमण्डको चेपुवामा परिरहेको छ हाम्रो साझा घर पृथ्वी र यहाँका निर्दोष मानिसहरूको भविष्य ।हालै संयुक्त राष्ट्रसंघको विश्व महासभामार्फत् नेपालले विश्वसामु एउटा गम्भीर मानवीय प्रश्न र चेतावनी राखेको छ । बुद्धको देश, सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको देश नेपालका तर्फबाट प्रस्तुत गरिएको यो आवाज एउटा औपचारिक भाषण मात्र थिएन यो त तीव्र गतिमा पग्लिँदै गरेका हिमालहरूको क्रन्दन र जलवायु परि
राजन दाहालनारीको महान पर्व हो तीज, हिन्दूको धर्ममा,मेटिन्नँ मेटी केही गरे पनि, जे छ त्यो कर्ममा ।संस्कृति हो यो मनाउनुपर्छ, पवित्र मन गरी,स्वच्छ र सफा हृदयमा नै, बस्नुहुन्छ श्रीहरि ।किन पो चाहियो रातो नै सारी, सुन पनि चाहिन्नँ,आत्मा शुद्ध भए पाइन्छ फल, देखाउँदै पाइन्नँ ।पतिको नाउँमा व्रत बस्ने चलन, कसले पो चलायो,नारीको महान यो कार्य देख्दा, भाव विह्वल गरायो ।नबसे प्यारी निराहार व्रत, केही पनि नखाई,खाली पेट बस्दै मिल्दैन धर्म, खानु है पकाई ।त्यसैले सम्मान गरौँ हे पुरुष, सदैव महिलालाई,विश्वासको न्यानो मायामा बाँध्न, नभनौँ कहिलेकाहीँ ।
प्रताप चौलागाईँभित्तामा झुन्डिएको एउटा अन्धो घडीबाटनिरन्तर शुरु भइरहन्छएउटा मान्छेको रोजाइविहीन चक्रव्यूहघडीसँगैअँध्यारो चिर्दै बास्छ भालेनिद्रा चिर्दै बिउँझन्छ एउटा लाससमय चिर्दै खुल्छन् सारा झ्यालढोकाआयु र स्मृति चिर्दै उठ्छ कालयही घडीले सिकाएको छआफ्नै छातीभित्रको ढुकढुकीलाईबाहिरको सुईसँग मिलाएर हिँड्नर त्यो मिलन नभएको दिनआफूलाई नै बिग्रेको ठान्नयही घडीलेमान्छेलाई झुण्ड्याएको छआफ्नो चक्रव्यूहमा युगयुगदेखिकहिले राजाको सुईमाकहिले सामन्तको घण्टामाकहिले बजारको मिनेटमाकहिले एल्गोरिदमको सेकेन्डमायही घडीलेआफ्नो साँघुरो डायलभित्र थुनेको छ बीपीको विद्रोहआफ्नै दाँतीले किचेको छ मदनका सपनायसैको सुईले को
अधिवक्ता सानु कार्की बस्नेत ‘सीता’जनताले आफ्नो प्रतिनिधि छान्ने लोकतान्त्रिक पक्रिया निर्वाचन हो । रुपान्तरण र परिवर्तनका लागि गरिएको जेनजी आन्दोलनको परिणामस्वरूप प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन हुँदैछ । राजनीतिक नेतृत्वतर्फ हेर्दा, एमालेले हालसालै महाधिवेशन सम्पन्न गरे तापनि नेतृत्वमा रुपान्तरण र पुस्तान्तरण गर्न सकेन, नेकपाले नेतृत्वमा नरमगरम शैलीमा मात्रै परिवर्तन गर्यो, नेपाली कांग्रेसले नेतृत्व परिवर्तन गर्ने र परिवर्तन इन्कार गर्ने विवादमा विद्रोह गर्ने शक्तिले निर्वाचन आयोगबाट मान्यता पाएको छ । वैकल्पिक नयाँ शक्ति भनी उदाएका रास्वापा लगायतका पार्टी लोकप्रिय त भए तर भरपर्दा भएनन् ।समाजले भरपर्द
कृश्मस बारे केटाकेटी मै पोखराको लेकसाइडमा सुनेको भए पनि कृश्मसको मेरो पहिलो प्रत्यक्ष अनुभव आज भन्दा ४० वर्ष अघि हङकङमा भएको थियो । त्यति बेला पनि चर्चमा पसेर होइन कृश्मस रुखका आडमा फोटो खिचेर र भेटे जतिलाई मेरि कृश्मस भनेर अनुभव गरेको हो । त्यस बेला देखि यो रमाइलो मौसममा धर्म बारे अनभिज्ञ भएर नै कृश्मस मनाउँदै आइयो । पछि बेलायत बसाइँ सरे पछि आफूले पढाएको विद्यालयमा chapel service हुन्थ्यो, हप्तै पिच्छे विद्यार्थीहरु सँग कृश्चियन भजन गाइयो, सुनियो । ती क्रियाकलापमा भाग नलिएको भए पनि हुन्थ्यो तर लिएर नै सिकिने हुनाले लीइयो । किताबी ज्ञान भन्दा प्रत्यक्ष अनुभव बढी प्रभावकारी हुन्छ नै ।अहिले सम्म
औसत नेपालीलाई अर्थ बारे अत्यन्तै कम ज्ञान देखिन्छ । घरमा खर्च हुने पैसा कहाँबाट आउँछ भन्नेबारे अठार उन्नाइस पुगेको कलेज पढ्ने छोरालाई समेत थाहा हुन्न, मलाई मोटरसाइकल चाहियो भन्छ । घरको आयव्यय नै हिसाब नगरी । छोराछोरी कि आमाले तिजै पिच्छे नयाँ सारी चाहियो भन्छिन् । उनलाई पनि पैसा कहाँ बाट आउँछ थाहा छैन । औँसी पूर्णे र चाडबाडमा आउने ज्वाइँ, भानिजलाई पनि धेरै दक्षिणा चाहिन्छ । तिनलाई पनि पैसाको श्रोत कहाँ छ थाहा हुन्न । दसैँमा टीका थाप्न आउने कसैलाई पनि पैसा कहाँबाट आउँछ थाहा हुन्न । थोरै दक्षिणा पाए घोसे मुन्टो लगाउँछन् ।विदेश उच्च शिक्षा पढ्न जाने विद्यार्थीलाई पनि पैसा कहाँबाट आउँछ भन्ने थाहै
मानिसको जीवनमा कुनै पल यस्तो आउँछ कि त्यति बेला उसले गरेका एउटै क्रियाकलाप जीवन भरी नबिर्सने एउटा क्षण बनी दिन्छ । हो यस्तै एउटा क्षण मेरो जीवनको आज पनि मलाइ उति नै याद आइरहन्छ र आज पनि उति नै रमाइलो लाग्छ त्यो क्षण सम्झिदा । कुरा करिब ११/१२ वर्ष अगाडीको हो । म त्यति बेला त्यस्तै १५/१६ वर्षको थिए । त्यति बेला भर्खर फेसबुक चलाउने चलन आएको थियो । नक्कली फेसबुक आइडी बनाएर साथि भाइहरुलाई झुक्याउने चलन मौलाउँदै गरेको थियो । जस्तै पूर्वेली ठिटो, बाबाको प्यारी छोरी म, पूर्वेली कान्छी आदि नाममा फेसबुक आइडी बनाएर साथीभाइहरूलाई झुक्याउने गरिन्थ्यो । अहिलेको जस्तो प्रोफाइल हेरेर प्रमाणित गरेर
