काठमाडौं । गत वर्ष सम्पन्न प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनका लागि भर्ना गरिएका निर्वाचन प्रहरीको बन्दोबस्ती सामग्री खरिद प्रकरण यतिबेला चर्चाको केन्द्रमा छ। निर्वाचन प्रहरीका लागि खरिद गरिएका पोसाक तथा अन्य सामग्रीमा अनियमितता भएको आरोपसहित अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा उजुरी परेपछि नेपाल प्रहरीसँग सम्बन्धित विषयलाई लिएर विभिन्न सञ्चारमाध्यममा लगातार समाचार प्रकाशित भइरहेका छन्।मिडिया रिपोर्टहरूमा नेपाल प्रहरीका केही उच्च अधिकारी, खरिद प्रक्रियामा संलग्न भनिएका व्यवसायी तथा उनीहरूसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूमाथि अनुसन्धान भइरहेको दाबी गरिएको छ। यद्यपि, यही प्रकरणमा अर्को सुरक्षा निकाय सशस्त्र प्र
राजेन्द्र लुइँटेलनेपालमा बेरोजगारी र अर्ध–बेरोजगारीको अझै पनि ठूलो समस्या छ । विशेष गरी युवा वर्गले पर्याप्त रोजगारी नपाउँदा वैदेशिक रोजगारीतर्फ आकर्षित भइरहेका छन् ।देशका करिब ८४ प्रतिशत कामदारहरू अनौपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत छन्, जहाँ सामाजिक सुरक्षा, न्यूनतम ज्याला र श्रमिक अधिकारको पूर्ण संरक्षण छैन ।कृषि, निर्माण, व्यापार र यातायात क्षेत्रमा धेरै श्रमिक कार्यरत भए पनि तलब, सुरक्षा र सीप विकासका चुनौतीहरू कायम छन् ।सरकारले २०८२ साउनदेखि न्यूनतम मासिक ज्याला १९ हजार ५५० रुपैयाँ निर्धारण गरेको छ । तर सबै क्षेत्रमा यसको पूर्ण कार्यान्वयन भएको छैन ।वैदेशिक रोजगारी नेपालको श्रम बजारको प्रमुख हिस
मिनकुमार विश्वकर्माकुनै समय युवाशक्ति राष्ट्र निर्माणको प्रमुख आधार मानिन्थ्यो । तर आजको नेपालमा हजारौं युवा उच्च शिक्षा हासिल गरेपछि पनि उपयुक्त रोजगारीको खोजीमा भौँतारिन बाध्य छन् । विश्वविद्यालयबाट डिग्री प्राप्त गरेपछि सम्मानजनक जागिर पाउने आशामा रहेका युवाहरू बेरोजगारी, न्यून तलब र सीमित अवसरका कारण निराश बन्दै गएका छन् । फलस्वरूप विदेश पलायनको लहर झन् तीव्र बनेको छ ।नेपालमा बेरोजगारीको समस्या नयाँ होइन, तर पछिल्ला वर्षहरूमा यसले गम्भीर सामाजिक तथा आर्थिक चुनौतीको रूप लिएको छ । विश्व बैंकको तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२४ मा नेपालमा १५ देखि २४ वर्ष उमेर समूहको युवा बेरोजगारी दर २०.८२ प्रतिशत पुगे
मिन कुमार विश्वकर्मापरिचयसूचना तथा सञ्चार प्रविधिको तीव्र विकाससँगै नेपालमा इन्टरनेट प्रयोगकर्ताको सङ्ख्या उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि भएको छ । आज बैंकिङ सेवा, सरकारी सेवा, व्यापार, शिक्षा, सञ्चार तथा सामाजिक अन्तरक्रियाका अधिकांश गतिविधिहरू डिजिटल माध्यमबाट सञ्चालन भइरहेका छन् । डिजिटल प्रविधिले मानव जीवनलाई सहज, छरितो र प्रभावकारी बनाएको भए पनि यससँगै साइबर अपराधको जोखिम पनि बढ्दै गएको छ । पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा अनलाइन ठगी, सामाजिक सञ्जाल ह्याक, बैंकिङ ठगी, तथ्याङ्क चोरी, नक्कली परिचय निर्माण तथा साइबर उत्पीडनजस्ता घटनाहरूमा वृद्धि भएको देखिन्छ । यसले व्यक्ति, संस्था तथा राष्ट्रको सुरक्षामाथि
प्रतीक कट्टेलकृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) आजको युगको सबैभन्दा प्रभावशाली र तीव्र रूपमा विकास भइरहेको प्रविधिमध्ये एक हो । यसले जानकारी खोज्न, लेख लेख्न, जटिल समस्या समाधान गर्न तथा विभिन्न कार्यहरू छिटो, सहज र प्रभावकारी रूपमा सम्पन्न गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । एआई कम्प्युटर विज्ञानको एउटा यस्तो शाखा हो जसले मेसिनलाई मानिसको बुद्धिजस्तै सोच्ने, सिक्ने र निर्णय गर्ने क्षमता प्रदान गर्ने प्रयास गर्छ ।एआईलाई सुरुमा ठूलो मात्रामा डेटा प्रदान गरिन्छ । त्यसपछि यसभित्र रहेका विशेष एल्गोरिदम र प्रोग्रामहरूले ती डेटाको विश्लेषण गरी त्यसमा रहेका ढाँचा (प्याटर्नस्) र सम्बन्धहरू पहिचान गर्छन् । यही सि
उपेन्द्रप्रसाद पौडेलअवधारणापूर्ण डिजिटल रूपमा कारोबार गर्ने गरी नेपाल सरकारले नियो बैंकको अवधारणा अघि सारेको छ । आर्थिक वर्ष २०८२\८३ भित्र नियो बैंक स्थापना गर्ने बजेट वक्तव्यमा उल्लेख छ । यसका साथै दुर्गम क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको पहुँच विस्तार गरी ग्रामीण अर्थतन्त्रको विकास गरिने र डिजिटल, मोबाइल तथा शाखारहित बैंकिङ सेवा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेको छ । नियो बैंकलाई फिनटेक वा च्यालेन्जर बैंक पनि भनिन्छ ।तर, नियो बैंक कस्तो संरचनामा सञ्चालन गर्ने, यसको व्यवस्थापक र सेयर संरचना कस्तो हुने भन्नेबारे सरकारले कानुन बनाएको छैन । नेपालमा यो बैंक सञ्चालनका लागि विशेष किसिमको अध्ययन चाहिन्छ
राजेन्द्र लुइँटेलनेपालका फ्याक्ट्री तथा उद्योगहरूमा मजदुर शोषण एक गम्भीर समस्याको रूपमा रहेको छ । यस क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकहरूले विभिन्न प्रकारका अन्याय र दुव्र्यवहारको सामना गर्नुपरेको छ ।नेपालका केही उद्योग तथा कारखानाहरूमा मजदुर शोषण एउटा गम्भीर र वास्तविक समस्या हो, तर सबै ठाउँमा एकै किसिमको अवस्था भने छैन । यहाँ मुख्य कुरा सरल भाषामा बुझौँःमजदुर शोषण के हो ?मजदुरलाई उचित पारिश्रमिक, सुरक्षित काम गर्ने वातावरण, र कानुनी अधिकार नदिई काम लगाउनु नै मजदुर शोषण हो ।नेपालमा मजदुर शोषणका मुख्य स्वरूपहरू यस प्रकार छन्ःन्यूनतम ज्याला नपाउनुः सरकारले तोकेको न्यूनतम ज्यालाभन्दा कममा काम गर्न ब
पूर्वी नेपालका चुरे क्षेत्रदेखि मध्य पहाडी भूभागसम्म पाइने काँडे भ्याकुर (Spiny Babbler) नेपालकै पहिचान बोकेको दुर्लभ चरा हो। वैज्ञानिक नाम Turdoides nipalensis भएको यो चरा संसारमै नेपालमा मात्र पाइने एकमात्र स्थानीय (endemic) प्रजाति हो।काँडे भ्याकुर मध्यम आकारको चरा हो जसको शरीर खैरो रंगको हुन्छ। यसको अनुहारमा सेतो आभा देखिन्छ भने शरीरको माथिल्लो भागमा गाढा खैरो रंगका अस्पष्ट धर्काहरू हुन्छन्। कण्ठ र छातीमा मसिना काला धर्काहरूले यसलाई अझ छुट्टै चिनारी दिन्छन्।यो चरा मुख्यतः ६०० देखि २१०० मिटर उचाइसम्मका सुक्खा झाडी, काँडेदार बोटबिरुवा र खुला क्षेत्रमा बस्न रुचाउँछ। यद्यपि धेरैजसो मध्य नेपालम
- अर्जुन अधिकारी विद्यार्थी संगठन भन्नाले विद्यार्थीहरूको हक–हितको प्रतिनिधित्व गर्दै शैक्षिक तथा सामाजिक सरोकारका विषयमा आवाज उठाउने संगठित समूहलाई बुझिन्छ। यस्ता संगठनहरू नेपाल मात्र नभई विश्वका एक सयभन्दा बढी राष्ट्रहरूमा विद्यमान रहेका छन्। विशेषतः नेपाल, भारत र बङ्गलादेशजस्ता देशहरूमा विद्यार्थी संगठनहरूको सक्रिय उपस्थिति देखिन्छ।नेपालमा विद्यार्थी संगठनको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि हेर्दा, औपचारिक संगठनको स्थापना हुनुभन्दा अघि नै राणा शासनकालमा भारतमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीहरूले वि.सं. १९९१ सालमा ‘नेपाली छात्र संघ’ स्थापना गरी राणा शासनविरुद्ध संगठित रूपमा आवाज उठाएका थिए। त्यसै क्रममा वि.सं
आचार्य अ.आमा ! कुनै छैन तिमीसमानतिम्रै प्रभाले छ जगत् ललाम ।आमाबिना जीवन आउँदैनतसर्थ आमासँग जुध्नु हुन्न ।।सम्झेर आमा जति कर्म हुन्छन्ती कर्ममा निश्छलभाव रम्छन् ।आमासँगै शान्ति रहन्छ नित्यछ भित्र गम्भीर यहाँ रहस्य ।।जो राख्छ आमाप्रति द्वेषभावत्यो मूढले पार्दछ के प्रभाव ?आमा हँसाए सब बन्छ कामआमा रुवाए रहँदैन नाम ।।आमा भए साहस भित्र बस्छजस्तै विपतमा पनि लड्न सक्छ ।परन्तु आमा नभए धरामारहन्छ के आखिर यो थलामा !!म मात्र आमासँग बोल्न सक्छुखुलेर भित्री दिल खोल्न सक्छु ।म दूधको शोणित रूप देख्नचाहन्नँ चाहन्नँ म पाप लेख्न ।।मेरो छ बिन्ती जननी खुसाऊजहाँ भए तापनि भित्र आऊ ।गरेर तिम्रो अभिवन्दना योम पार्छु
